College 6 & 7 - Menselijke Waardigheid Flashcards Preview

Ethiek > College 6 & 7 - Menselijke Waardigheid > Flashcards

Flashcards in College 6 & 7 - Menselijke Waardigheid Deck (7)
Loading flashcards...
1

Wat is de theorie van der vermogens (Marta Nussbaum)?

Mensen zijn behoeftige wezens en beginnen en eindigen het leven in afhankelijkheid. Tegelijkertijd zit de mens ook vol talenten en mogelijkheden die ieder zelf tot ontwikkeling moet brengen (met hulp van anderen) om zo de mens te worden die je in aanleg bent.

Martha Nussbaum heeft een lijst opgesteld met 10 menselijke vermogens die fundamenteel zijn voor menselijke waardigheid.

1.) leven
2.) gezondheid
3.) onschendbaarheid
7.) sociale banden
9) spel

Dit voorstel is inclusief, dat wil zeggen dat het iedereen betreft die in potentie zulke vermogens heeft en tot bekwaamheden zou kunnen ontwikkelen.

---

Dus: het in acht nemen en bijdragen aan de verwerkelijking van de vervulling van behoeften, helpt mensen een menswaardig bestaan te leiden.

2

De formule van de menselijke waardigheid is heel populair. Dat heeft ook nadelen.

Wat is een 'conversation stopper'?

Een beroep doen op de menselijke waardigheid alsof het een superieur ethisch verstaan is en je daaruit een onomstotelijk oordeel uit kunt afleiden.

In werkelijkheid is het nog heel vaag wat menselijke waardigheid precies is, hoever haar reikwijdte is en wie de drager ervan is.

3

Er gold heel lang een paradigma van eer.

Wat betekent het dat we tegenwoordig meer spreken van menswaardigheid?

En wat is precies het verschil?

Blijkbaar zijn er vanaf de 17/18de eeuw grote veranderingen geweest in ons morele zelfverstaan.


Eer paradigma:

- verticale structuur (fundamentele ongelijkheid)
- zichtbaar (onderscheidingstekens)
- affectiviteit (trots of schaamte/woede)
- affirmatief/confirmatief (cement van maatschappelijke rollen)
- acceptatie van geweld (om hiërarchie in stand te houden)


Menswaardigheid:

- horizontale structuur (universele geldigheid en gelijkheid)
- onzichtbaar
- cognitief
- kritisch/reformatief
- veroordeling van geweld

4

Welke filosoof heeft een rol gespeeld in de verschuiving van eer naar waardigheid?

Kant.

Hij definieert waardigheid door het tegenover prijs te stellen:

Prijs:
- er bestaat een equivalent voor het object die in zijn plaats kan komen

Waardigheid:
- er bestaan GEEN equivalent, geen berekenbare waarde, boven alle prijs verheven, uniek

——

Ook beantwoord Kant de vraag WAAROM we waardigheid hebben: omdat mensen een moreel bewustzijn hebben en over autonomie beschikken (het vermogen om handelingen te onderwerpen aan een rationele toets)

5

In welke 2 dimenties speelt menselijke waardigheid een grote rol?

Recht en moraal

Denk aan de universele verklaring van de rechten van de mens en nationale grondwetten waarin de waardigheid van ieder mens wordt erkent.

Menselijke waardigheid heeft een fundamentele functie, onze moraliteit van handelen en het hele rechtssysteem is erop gefundeerd.

6

Hoe kunnen we menselijk waardigheid operationaliseren?

Dieter Birnbacher heeft een poging gewaagd:


Wat is waardigheid?
3 kenmerken:

- egalitarisme (alle mensen bezitten waardigheid)
- non-gradueel (er bestaat niemand die een beetje of halve waardigheid heeft)
- speciësisme (bijzondere morele status -> bevoorrechte status -> onze verantwoordelijkheid voor mede soorten is groter dan andere soorten)


Wie is de drager van waardigheid?
3 toepassingsdomeinen:

- primaire menswaardigheid die alle geborenen betreft
- secundaire menswaardigheid die betrekking heeft op ongeboren leven en op doden
- tertiaire menswaardigheid die de menselijke soort (toekomstige generaties) betreft

7

Wat is volgens Birnbacher het verschil tussen afweegbare en niet afweegbare morele rechten?

‘Niet afweegbaar’ houdt in:

dat elk van de 5 fundamentele rechten..

- afzonderlijk geldigheid heeft los van omstandigheden
- en dat rechten niet onderling tegen elkaar kunnen worden afgewogen afgezien van extreme situaties

(deontologisch)

-> dit geld alleen voor de primaire menswaardigheid (geborene)


——

Uit de secundaire menswaardigheid (betreffende ongeboren leven en de omgang met overledenen) volgen voor de handelende persoon aanzienlijke verplichtingen, maar die zijn wel af te wegen ten aanzien van de niet-afweegbare rechten van geborenen

- gradualiteit van rechten en bijbehorende plichten

Bijvoorbeeld het leven van een moeder in spé heeft prioriteit boven het leven van de foetus